เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2569 รถไฟฟ้าใต้ดินระดับความเร็ว 120 กิโลเมตร/ชั่วโมงที่เมืองเซินเจิ้นได้ติดตั้งนวัตกรรมระบบเบรกไฟฟ้าเชิงกล (Electromechanical Brake System: EMBS) ที่วิจัยและพัฒนาโดยบริษัท CRRC Brake System ของเมืองชิงต่าว และเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการ โดยเป็นความร่วมมือระหว่าง Shenzhen Metro Group, CRRC Changchun Railway Vehicles และ CRRC Brake System ภายใต้ “โครงการวิจัย พัฒนา และประยุกต์ใช้ระบบเบรกไฟฟ้าเชิงกลสำหรับยานพาหนะทางราง”

ก่อนหน้านี้ เมื่อปี 2566 ระบบเบรก EMBS ได้รับการพัฒนาและนำมาใช้กับรถไฟฟ้าใต้ดิน X-Wagen ในกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย แต่ยังไม่ถูกใช้อย่างแพร่หลาย ทั้งนี้ ความพิเศษของระบบเบรก EMBS ที่เพิ่งเปิดตัวของบริษัท CRRC ได้สร้างความตื่นตาตื่นใจให้กับวงการรถไฟฟ้าใต้ดินเนื่องจากสามารถเบรกรถไฟที่วิ่งด้วยความเร็ว 120 กิโลเมตร/ชั่วโมงสำเร็จเป็นแห่งแรกของโลก

ภาพ: ขบวนรถไฟฟ้าใต้ดินฯ จอดอยู่ ณ ศูนย์ซ่อมบำรุงของรถไฟฟ้าใต้ดินเมืองเซินเจิ้น สาย 11

ในด้านประสิทธิภาพ ระบบเบรก EMBS ของบริษัท CRRC ใช้พลังงานไฟฟ้าในการขับเคลื่อนกลไกเบรกทั้งหมดแทนการใช้ระบบลมอัด ซึ่งเป็นระบบเบรกที่มักจะใช้ในรถไฟฟ้าใต้ดินแบบดั้งเดิม ระบบเบรก EMBS จึงไม่มีระบบท่อลม ส่งผลให้มีโครงสร้างที่เรียบง่ายขึ้น กะทัดรัดขึ้น และมีน้ำหนักเบาลง ขณะเดียวกันยังช่วยให้ระบบตอบสนองต่อคำสั่งเบรกได้อย่างรวดเร็ว ควบคุมแรงเบรกได้อย่างแม่นยำ รวมถึงเพิ่มหรือลดแรงเบรกได้อย่างนุ่มนวลซึ่งเพิ่มความสะดวกสบายให้แก่ผู้โดยสาร และยังช่วยลดเสียงรบกวนระหว่างการเดินรถ

ในด้านความปลอดภัย หากเปรียบเทียบกับระบบเบรกลมอัดแบบดั้งเดิมซึ่งแรงดันลมจะถูกส่งผ่านท่อรวมไปยังท่อเบรกหลายชุดที่อยู่ในวงจรเดียวกัน จึงไม่สามารถปรับแรงเบรกของจานเบรกแต่ละชุดได้อย่างเป็นอิสระ ระบบเบรก EMBS มีการติดตั้งระบบควบคุมไว้ใกล้กับชุดเบรกแต่ละตำแหน่ง ทำให้สามารถสั่งงานจานเบรกแต่ละชุดแยกจากกันได้ นอกจากนี้ รถไฟฟ้าใต้ดินขบวนดังกล่าวยังติดตั้งระบบเครื่องสำรองไฟหลายชั้น หากอุปกรณ์บางส่วนเกิดความขัดข้อง ระบบจึงสามารถจำกัดผลกระทบไว้เฉพาะจุดซึ่งจะไม่กระทบต่อการเบรกของขบวนรถไฟ และรักษาประสิทธิภาพในการเบรกของขบวนรถไฟได้ดียิ่งขึ้น ทั้งนี้ ระบบเบรกดังกล่าวได้รับการรับรอง Safety Integrity Level (SIL) ในระดับ 4 ซึ่งเป็นระดับสูงสุด จาก International Electrotechnical Commission (ICE) และระบบฯ ยังสามารถติดตามสภาพการทำงานของชิ้นส่วนสำคัญ คาดการณ์ความขัดข้องล่วงหน้า และแจ้งเตือนการบำรุงรักษาโดยอัตโนมัติ

ภาพ: คณะผู้แทนจากในโครงการฯ เฉลิมฉลองการเปิดให้บริการรับส่งผู้โดยสารของขบวนรถไฟฟ้าใต้ดินฯ

ทั้งนี้ ระบบเบรกดังกล่าวผ่านการวิจัย พัฒนา และตรวจสอบทางเทคนิคเป็นเวลากว่า 2 ปี ตั้งแต่การทดสอบในห้องปฏิบัติการจนถึงการให้บริการผู้โดยสารบนเส้นทางจริง ในอนาคต บริษัท CRRC Brake System จึงมีความพร้อมในการขยายการใช้งานระบบเบรก EMBS ในวงกว้างยิ่งขึ้น นอกจากนี้ บริษัทฯ ได้พัฒนาระบบเบรก EMBS หลากหลายรูปแบบ เพื่อรองรับรถไฟหลากหลายประเภท ทั้งรถไฟฟ้าใต้ดินและรถไฟความเร็วสูงในโอกาสต่อไป

อ้างอิง:

1. https://finance.sina.com.cn/roll/2026-05-26/doc-inhzfmyhshtml?utm
2. https://www.sdxc.gov.cn/sy/jrywsy/202605/t20260526_htm
3. https://press.siemens.com/global/en/pressrelease/new-metro-vienna-siemens-mobilitys-type-x-metro-starts-passenger-service?utm
4. http://www.cuti.chula.ac.th/twwwroot/journals/old/translog6/ppdf